آیین نامه استقلال حرفه ای روزنامه نگاران به قانون تبدیل شود

رسانه های اینترنتی برای نظم بخشیدن به فعالیتهای خود نیازمند داشتن آیین نامه ای مستقل هستند  و ما به عنوان نمایندگان کوچک شما در مجلس قول می دهیم  آیین نامه ای را که توسط دولت به شکل یکطرفه تنظیم گردیده و باعث تنش  بسیار شده است  تصحیح کرده و آیین نامه قابل قبول تری را برای اجرا ارایه دهیم.

رییس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی ضمن بیان این مطلب در گفت و گوی اختصاصی خود با " پرانتز" مشکل دیگررسانه های کشور را متوجه اصحاب مطبوعات می داند و خاطر نشان می کند : اصحاب مطبوعات اعم از مطبوعات اینترنتی و غیر اینترنتی ، واجد تئوری  و نظریه نیستند و به فعالیتهای مطبوعاتی صرفا به شکل  فعالیتهای روزمره می نگرند در حالی که در پس این فعالیتها باید یک تئوری و نظریه نهفته باشد.در دنیا نظریه هایی چون آزادی گرایی ، مطبوعات اجتماعی ، توسعه مشارکتی ، دموکراسی مشارکتی و...  شکل گرفته است پس چرا ما صاحب و موجد نظریه نباشیم . من نمی گویم تمام اصحاب مطبوعات از یک نظریه تبعیت کنند ، اما بهتر است هر صاحب رسانه ای پایبند یک نظریه باشد و چه خوب است که این نظریه با نیازهای ما عجین شده و پیوند خورده باشد ضمن اینکه باید این نظریه ها حتی المقدور بومی شود.

دکتر افروغ  با اشاره به وضعیت معیشتی روزنامه نگاران می افزاید: متاسفانه اصحاب رسانه ها از تامین مالی و معیشتی لازم برخوردار نیستند  و به نظر می رسد چون آینده روشنی  را در پیش روی خود نمی بینند و نسبت به شغلشان اطمینان لازم را ندارند احساس آرامش نمی کنند ، همین مساله باعث شده است تا روزنامه نگاری به شغلی سیال تبدیل شود . امروزه دیگر به ندرت شاهدیم خبرنگاری حرفه خود را تا پایان ادامه دهد و به خبرنگار ارشد و صاحب کرسی تبدیل شود چون او دلمشغولی های بزرگ تری چون تامین نیازهای روزمره خود را دارد. باید برای این مشکل فکری کرد و نهادهای اجرایی و قانونگذار راهی را برای حل مسایلی چون بیمه  و تامین معاش فکری  آنان بیابند. همین مساله اهالی سینما را نیز در برگرفته است. این است که می بینید هنرپیشه معروفی می گوید مجبورم هر چه کارگردان می گوید بپذیرم  چون به محض اینکه کوچکترین اعتراضی ، هنرپیشه ای را از خیابان می آورند و او مثل خمیر در دست کارگردان است.

رییس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی  از تهیه و تدوین آیین نامه استقلال حرفه ای روزنامه نگاران اظهار بی اطلاعی می کند اما درعین حال اشاره می کند: اگراین مسایل در مجلس حل شود ضمانت اجرایی بیشتری خواهد داشت ، تا اینکه صرفا در حد یک آیین نامه باقی بماند .اگر این مهم بصورت قانون تصویب شود ، دیگر مربوط به این دولت و آن دولت نیست، در حالی که هر آیین نامه ای ممکن است دستخوش تغییر و تحول شود . من پیشنهاد می کنم این آیین نامه به مجلس ارسال شود تا شاید ما بتوانیم آن را تبدیل به قانون کنیم ضمن اینکه در صورت اصلاح از طراحان آن نیز برای اصلاح آن از آنها دعوت خواهیم کرد.

تلاش کنیم تا نمره روزنامه نگاری بالا برود

" برای آنکه مطبوعات به اقتصادی سالم دست یابند، باید از آزادی بیشتری برخوردار باشند".این مطلب را پدر علم نوین ارتباطات در گفت و گوی اختصاصی خود با "پرانتز " بیان می کند و می افزاید:مهمترین دستاورد مشروطیت از لحاظ نظام حقوقی مطبوعات، پذیرفتن اصل عدم ضرورت صدور امتیاز برای انتشار روزنامه بود و ما امروز آن را یک دستاورد از دست رفته می دانیم متاسفانه این اصل به ورطه عمل در نیامد و هیچگاه ، در هیچ قانونی پیش بینی نشد.  در همه قوانین بعدی همچون قانون اصلاح مطبوعات در سال 1321 شمسی ، لایحه قانونی مصوب  دولت مصدق در سال 1331 شمسی ، لایحه قانونی 1334، لایحه قانونی مصوب شورای انقلاب ، قانون مصوب 1364 و اصلاحات 1379 هیچگاه عدم ضرورت کسب امتیاز را نگنجاندیم ، در حالی که ممنوعیت ضرورت صدور امتیاز مطبوعات در قانون اساسی بسیاری از کشورهای جهان پیش بینی شده است . ما باید در اصل تامین فضای مطلوب آزادی مطبوعات این مشکل را حل کنیم ، ضمن اینکه توقع داریم  وزارت دادگستری توجه بیشتری به حمایت از آزادی مطبوعات داشته باشد.به نظر می رسد تشکیل دوره کارشناسی ارشد "حقوق مطبوعات" و حضور دانش آموختگان این رشته در کار قضاوت سر انجام به حمایت بیشتر قوه قضاییه از آزادی مطبوعات منجر شود و بتوانیم آن حاکمیت قانونی را که مطلوب ماست تامین کنیم.دکتر کاظم معتمدنژاد با مهم دانستن اصل استقلال اقتصادی مطبوعات گفت : این مساله نیاز به انجام کار علمی در سطح دانشگاهها و بویژه اهتمام وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به این مساله دارد، این امر مستلزم این است که مطبوعات بتوانند محتوای بهتری را به جامعه عرضه کنند .با در نظر داشتن این مهم که ما بطور بالقوه آمادگی داشتن 7 میلیون تیراژ در روز را داریم و از سویی سطح سواد و قدرت اقتصادی مردم ما  نیز در قیاس با بسیاری از کشورها بالاتر است ،  امکان افزایش تیراژها به فراتر از میزان فعلی مهیاست. بنابر این اگر محتوا بهبود پیدا کند، تیراژها نیز بهبود قابل توجهی خواهد یافت  و در نتیجه آگهی ها هم بیشتر در مطبوعات مورد توجه قرار خواهد گرفت.

نویسنده کتاب روش تحقیق در محتواى مطبوعات، بهبود شرایط فعالیت روزنامه نگاری را منوط به حمایت و همراهی نهادهای علمی و دانشگاهی دانست و خاطر نشان ساخت:  برای آنکه مطبوعات به اقتصادی سالم دست یابند، باید از آزادی بیشتری برخوردار باشند و همزمان  باید مقررات کمک به مطبوعات نیز اصلاح و نظام مند شود.علاوه براین لازم است تا آموزش روزنامه نگاری و ضرورت بوجود آمدن رشته های روزنامه نگاری و روابط عمومی در دانشگاهها مورد توجه قرار گیرد و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز به ایجاد این رشته ها کمک کند. بهبود وضعیت روزنامه نگاری بیش از آنکه متوجه وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری باشد ، بر دوش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سنگینی می کند. من مطمئن هستم که با بهبود فضای مطلوب آزادی مطبوعات  استقلال اقتصادی آنها و بهبود آموزش روزنامه نگاری ، شرایط تامین استقلال حرفه روزنامه نگاری هم بیشتر تامین خواهد شد و می توانیم امیدوار باشیم که استقلال حرفه ای آرمانی تامین شود.

استاد دانشکده علوم اجتماعى دانشگاه علامه طباطبایى خاطر نشان ساخت: باید کتابها و منابع بیشتر تخصصی در زمینه روزنامه نگاری داشته باشیم .کتابهای ما در زمینه روزنامه نگاری و روابط عمومی نباید تماما ترجمه باشد ما نیاز به کتابهای تالیفی هم داریم .برای تحقق این امر باید ساعات تدریس استادان روزنامه نگاری و ارتباطات محدود باشد تا  آنها بتوانند صرفا به کار علمی بپردازند.

دکتر معتمد نژاد یکی از دغدغه های خود را تحقق استقلال دانشکده علوم ارتباطات دانست و در این خصوص گفت: با وجود گذشت دو دوره از پذیرش دانشجو در دانشکده ارتباطات و علوم اجتماعی و معرفی مدیران گروههای آموزشی این دانشکده هنوز احکام آنها صادر نشده است و تشکیلات اداری دانشکده جدید نیز به تصویب سازمان مدیریت و برنامه ریزی نرسیده است.ادامه این وضعیت دلسردی استادان را در پی خواهد داشت و روزی فرا می رسد که آنها هم  همچون دکتر نعیم بدیعی این دانشکده را ترک خواهند گفت.

 پدر آموزش روزنامه نگارى ایران در خاتمه با بیان اینکه روزنامه نگاری ما محصول شرایط خاصی همچون شرایط استبدادی قاجار و پهلوی و مشکلات ناشی از جنگ تحمیلی است ، گفت: همین شرایط باعث شده است که روزنامه نگاری  نتواند پشرفت چندانی داشته باشد امروز تمامی روزنامه نگاران ، استادان علوم ارتباطات و دست اندرکاران باید تلاش کنند تا نمره روزنامه نگاری ما بالا برود. روزنامه نگاری ما باید جوابگوی نیازهای کشور باشد و بتواند خوانندگان خود را راضی کند .اگر می خواهیم به سوی جامعه معرفتی پیش برویم باید روزنامه نگاری را تقویت کنیم ، باید هویت خود را به دنیا معرفی کنیم . و پیش از آنکه دیگران ما را نقد کنند ، ما خودمان ، از خودمان انتقاد کنیم خلاصه آنکه باید تلاش کنیم تا فضای مطلوب روزنامه نگاری تامین شود.

روزنامه های دولتی جای روزنامه های خصوصی را تنگ می کنند

"عیبی که من در مطبوعات ایران می بینم دولتی بودن آنهاست" ، این مطلب را خسرو معتضد محقق و مورخ برجسته کشورمان در گفت و گوی خود با "پرانتز" عنوان می دارد و اضافه می کند: روزنامه های دولتی جای روزنامه های خصوصی را تنگ می کنند.دولت باید سهام روزنامه ها را به تمام نویسندگان و کارکنان آن بدهد.همان کاری که امروز در بسیاری از کشورها در حال انجام است ؛ در مصر ، سهام روزنامه الاهرام به نویسندگان آن تعلق دارد ، الاخبار ، اخبار الیوم ، آخرالساعه هم اینگونه است . روزنامه های بخش خصوصی چون پول کافی برای اداره روزنامه خود ندارند ، یکی پس از دیگری در حال تعطیل شدن اند.مشکلات تعطیلی نشریات بیش از آنکه سیاسی باشد ، ناشی از مشکلات و تنگناهای مالی است و برای همین است که متاسفانه عمر مطبوعات ما کم است.

وی با انتقاد از مدیران و دست اندرکاران امور رسانه ای می گوید :چرا روزنامه های شهرستانی را به دیگران معرفی نمی کنید ، در تاریخ" ابرقو"از زمان آدم و حوا تا امروز سابقه نداشته است روزنامه ای منتشر شود ،اما امروز که کسی پیدا شده و روزنامه ای را در این شهر منتشر می کند پس، چرا به او بها نمی دهید؟

معتضد اگهی دادن به مطبوعات را راهی برای رشد متعادل و هماهنگ مطبوعات می داند و در همین خصوص یادآور می شود : آگهی دادن به مطبوعات حق آنها است. مدیران موسسات مختلف بایدآگهی های خود رابین مطبوعات تقسیم کنند ، چرا باید ایران خودرو در ازای ثروت انبوه خود تنها به چند روزنامه محدود آگهی بدهد، متاسفانه  شرکتهای دولتی و خصوصی بر اساس دوستی و رفاقت خود تنها به چند روزنامه  آگهی می دهند . امروزه تلویزیون فرانسه ملزم شده است یک سوم از درآمد اگهی های دولتی خود را به مطبوعات  اختصاص دهد.

معتضد در ادامه با مقایسه محتوای روزنامه های داخلی با برخی از روزنامه های کشورهای منطقه می گوید:روزنامه البیان دردوبی  صدو هشتاد صفحه است مطالب آن هم از مطالب روزنامه های ما خیلی بهتر است.روزنامه باید همه چیز و از همه مهمتر اخبار داشته باشد. یکبار هم در نمایشگاه مطبوعات این روزنامه ها را عرضه کنید تا همه ببینند چطور کشور کوچکی مثل بحرین هر روز 44 صفحه منتشر می شود و ما هنوز پز فلان روزنامه را می دهیم که این روزنامه مثلا چند صفحه نیازمندی دارد، ما هنوز نحوه صحیح رانندگی کردن را نمی دانیم، روزنامه ها باید نحوه صحیح زندگی کردن و تعامل صحیح را به مردم آموزش دهند.

کسانی می توانند بمانند که بوقلمون نباشند!

وضعیت روزنامه نگاری امروز و دیروز اصلا قابل قیاس با یکدیگر نیست. احمد سمیعی مورخ برجسته تاریخ معاصر این مطلب را در گفت و گوی خود با پرانتز عنوان می کند و اظهار می دارد:در گذشته کسانی که در مطبوعات در طی سالهای 26 تا 34 قلم می زدند افراد مشخصی بودند که گاهی در ده – دوازده روزنامه سرمقاله می نوشتند،  به خاطر دارم روزی به اتفاق تنی چند از دوستان قدیمی برای صرف ناهار رفته بودیم یکی از دوستان که برای روزنامه ای سرمقاله نوشته بود در این جمع حضور داشت از قرار معلوم مقدار سرمقاله کمتر از حجمی بود که برای آن در روزنامه در نظر گرفته بودند.در همین حین کودکی در جمع ما حاضر شد و دو تومان به دوست ما داد و گفت آقای سردبیر گفته اند مطلبی که نوشته اید دوازده سطر کم دارد اگر ممکن است لطفا به همین مقدار مطلبتان را کامل کنید .دوست ما گفت دقیقا به یاد ندارم که چه نوشته ام اما ایرادی ندارد الان می نویسم تا ببری! وضعیت سانسور هم متفاوت بود تمام سانسور دردست فردی به نام محرمعلی خان(1) بود اما در عین حال خودش می آمد و می گفت امروز قرار است بیایند شما را دستگیر کنند  بهتر است از پله ها بالا بروید تا دستگیر نشوید . ما هم می رفتیم و خودش می ماند و کتک می خورد.وضعیت امروز با دیروز قابل مقایسه نیست ، گرچه روزنامه نگاران بزرگمردی   نیز همچون محمدمسعود ،فرخی و ... نیز در همین شرایط عرصه قلم می زدند.

 وی اضافه می کند :در فاصله شهریور1320 تا سال 1357روزنامه نگارانی در عرصه مطبوعات قلم می زدند که در هر دوره صدها بار چهره عوض می کردند میان روزنامه نگارانی چون "س.س" و " ب.پ" (2) تفاوت زیادی وجود دارد. در هر شرایط کسانی می توانند بمانند که بوقلمون نباشند ، در هر واقعه ای رنگ واقعی خود را حفظ کرده اند ، اعوجاج نداشته اند؛ هر لحظه به شکلی بت عیار درآمد انسان باید مسیر مشخصی را برای خود انتخاب کند ، در همام مسیر مشخص گام بردارد و در هر واقعه ای رنگ واقعی خود را حفظ کند . یکی از معضلات امروز این است که افراد احساس می کنند باید در تمامی زمینه ها اظهار نظر کنند  تصور می کنند بحرعریض علوم اند  ،در صورتی که چنین نیست علم امروز می گوید حتی برای انگشتان دست شما نیز متخصص خبره وجود دارد  پس چگونه است که عده ای به خود جرات می دهند خود را در هر رشته ای صاحب فکر و نظر بدانند .شما اگر می خواهید قلم بزنید در یک زمینه قلم یزنید.در همین روزنامه ( ات ) افرادی را سراغ دارم که در همه بخشها قلم می زنند. در صورتی که نویسنده مطالب باید اندیشه بدهد افراد را به تفکر فرابخواند. شما هم واقعا باید هدفتان این باشد که افراد را به تفکر وادارید و این که ما که هستیم  و هدف و مقصودمان از ماندن و تلاش کردن چیست .

1) محرمعلی خان از جمله ماموران معروف وزارت اطلاعات در امر سانسور کتاب بود.او کارمند بازنشسته شهربانی بود که بدلیل عدم کفایت حقوق بازنشستگی به وزارت اطلاعات پیوسته بود و در رشته تخصصی خود یعنی سانسور کار می کرد.او بارها گفته بود "اگر دخل و خرجم جور بود به خدا دیگر این کار را کنار می گذاشتم"

۲) نام افراد بعدا از  متن گفت و گو حذف شده است.

می‌خواهند طفل اینترنت را قرنطینه کنند

خبرگزاری دانشجویان ایران – تهران: "هر گونه اعمال نظر در فضای وبلاگ‌ها و رسانه‌های اینترنتی، با توجه به ویژگی‌های این فضا، می‌تواند فعالیت آن‌ها را تحت الشعاع قرار دهد".

" جواد صبوحی، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، با اشاره به طرح ساماندهی وبلاگ‌ها و وب سایت‌ها، اظهارداشت: "وبلاگ یک فضای اینترنتی است که در صورت حمایت می‌تواند به یک رسانه‌ی فراگیر تبدیل و مخاطبان زیادی را به خود جلب کند."

وی گفت: "در زمینه‌ی اعمال محدودیت در اینترنت، شاهد سه نوع اعمال فیلترینگ و محدودیت در جهان هستیم، یکی محدودیت فراگیر است که بسیاری کشورهای جهان سوم بر روی آن کار می‌کنند. 10 کشور از جمله تایوان، ویتنام، ازبکستان، میانمار، و مالدیو از جمله این کشورهابه شمار می روند. نوع دوم، محدودیت قابل توجه است که توسط کشورهایی مثل کره‌ی جنوبی، امارات و یمن اعمال می‌شود. نوع سوم نیز محدودیت اندک یا نامینال است که کشورهای پیشرفته و توسعه یافته روی آن کارمی‌کنند، ولی تا به حال این که چه فضایی تحت محدودیت قرار گیرد، مشخص نشده است".

وی اظهار داشت: "اواخر خرداد ماه سال جاری به پیشنهاد وزیر ارشاد، مصوبه‌ای با توجه به اصلی از قانون اساسی و چند مصوبه از شورای عالی انقلاب فرهنگی، با هدفی تحت عنوان انتظام فرآیند اطلاع رسانی و توسعه‌ی خدمات دسترسی به اینترنت و با تحت الشعاع قرار دادن حفظ ارزش‌های فرهنگی، تقدیم هیات وزیران شد که تصویب و قرار به اجرا شد".صبوحی افزود: "به نظر می‌رسد، با توجه به نبود اینترنت ملی، ثبت و ضبط سایت‌ها، در سایتی که از یک سرور خارجی استفاده می‌کند، چندان منطقی نیست. به طوری که سرور خارجی می‌تواند این سایت را مسدود و یا اطلاعات آن را بردارد و از آن جایی که بسیاری سایت‌ها منبع خبری هستند، این محدودیت می‌تواند به محملی برای استفاده از اطلاعات این سایتها تبدیل شود. همچنین با وجود این که کشور ماهنوز فاقد دیتا‌سنتر ملی است و عمده سایت‌ها از خارج از کشور آپ می‌شوند نمی‌توان مراحل قانونی نیز برای آن ایجاد کرد."

این وبلاگ‌نویس همچنین گفت: "زمانی که ساختار نظام مدیریتی و حقوقی رسانه‌های ما با سابقه‌ چند دهه، هنوز در تدوین و تعریف حدود و مرزهای قانونی خود دارای مشکل است و تا زمانی که نخبگان، مدیران و مجریان سازمان‌های رسانه‌ای نتوانسته‌اند، به تعریف واحدی از جرایم رسانه‌ای دست یابند، نمی‌توان امیدوار بود، در فاصله‌ی زمانی پنج ماهه، طرحی پیشنهاد و ضمانت اجرایی به خود بگیرد."

صبوحی اظهار داشت: "اینترنت هنوز برای ما یک موجود ناشناخته وهمچون طفلی است که نمی‌دانیم با آن چگونه برخورد کنیم، و ظاهرا هنوز می‌خواهند اینترنت جوان ما را در قرنطینه نگه دارند تا نکند آسیبی به این موجود ضعیف، نحیف ولطیف وارد شود".

به عقیده‌ی وی، صاحب نظران و نخبگان اینترنتی باید در این خصوص تصمیم بگیرند، زیرا متاسفانه مساله محدودیت و ساماندهی اینترنت و وبلاگ‌ها اندکی جنبه‌ی سیاسی به خود گرفته که باید بخشی از دید خود را تغییر دهیم و با نگرشی علمی‌، ساختار جدید را تدوین کنیم. وی تاکید کرد: "گرچه ممکن است این محدودیت‌ها زمینه‌ی کار راقدری برای وبلاگ نویسان قدیمی‌محدود ‌کند، اما وبلاگ‌نویسان تازه کار می توانند با بررسی ساختار جدید  تصمیم خود را برای وارد شدن در این فضا و اعمال محدودیت بر آنها خواهند گرفت."

این وبلاگ‌نویس به مشکلات دیگر این طرح از جمله اینکه دارندگان سایت‌ها و وبلاگ‌ها خود را ملزم به ثبت نام نمی‌دانند و همچنین عدم اطلاع‌رسانی متولیان این بحث اشاره و تاکید کرد: " وزارت ارشاد برای بدتر نشدن اوضاع ، باید به فکر راه چاره بهتری باشد. عدم اطلاع رسانی متولیان از این قضیه در این خصوص که این طرح قرار است با چه رویکردی صورت گیرد، باعث سوء استفاده رسانه‌های خارجی از‌آن شده است. در حالی که دقیقا باید هدف از اجرای این طرح و میزان محدودیت آن مشخص شود. وبلاگ نویسان نیز تحت تاثیر جو ایجاد شده و عدم شفافیت موضوع و اطلاع رسانی درست، گاهی اظهار نظرهای غیر علمی‌ می‌کنند،‌ در حالی که بلاگرها نیز باید کمی‌منصفانه تر به قضیه نگاه کنند،‌ زیرا فضا به این شکل بحرانی و جدی نیست، بلکه برگرفته از آن است که نگاه وبلاگ‌نویسان و همچنین وزارت ارشاد به عنوان متولی قضیه، نگاهی علمی ‌و متخصصانه نیست."